Mijn oma, geboren in 1910, kreeg haar laatste kind op haar 45ste. Zolang het kon, kwamen er kinderen. In de jaren ‘50 had 8% (!) van de baby’s een 40+ moeder en 0,8% een ouder dan 45 jaar. Eind jaren ’60 daalt het aantal zwangerschappen van vrouwen boven de 40 flink. Belangrijkste reden was de intrede van de pil in 1964. Vanaf 2005 stijgt het aantal moeders van boven de 40 weer licht met als voorlopig hoogtepunt in 2019 met 4%.

 

Een gewaarschuwd mens telt voor twee?

Het kan niemand ontgaan dat zwanger raken moeilijker wordt na je 40ste en vrijwel onmogelijk is na je 45ste. De biologische klok wordt steeds luider door gevaren als verdwijnende eicellen, moeilijke conceptie en complicaties tijdens de zwangerschap en vergrote kans op genetische afwijkingen, zorgen dat de vraag of je kinderen wil al vroeg in een vrouwenleven gesteld wordt. Als er al een oorzaak moet zijn voor een late zwangerschap zijn een vergeten kinderwens en een tweede leg de meest voorkomende. De vraag is of er een grens getrokken moet worden aan zwanger willen worden? En is het een medische, financiële of ethische grens. En met grens bedoel ik natuurlijk niet het-zolang-het-kon-kwamen ze- zwanger worden. Maar een grens die wordt bepaald door de mogelijkheden van hormoonbehandelingen, donatie en invriezen van eicellen en zaad, draagmoederschap en internationaal knutselen.

In Nederland ligt de grens voor betaalde vruchtbaarheidsbehandelingen zoals IVF met eigen eicellen op 42 jaar. De eerste drie behandelingen van IVF worden (tot je 43e) vanuit de basisverzekering vergoed. Wanneer de eicellen eerder zijn geoogst of wanneer je gebruik maakt van donoreicellen, ligt de wettelijke leeftijdsgrens voor terugplaatsing van een embryo op 49 jaar. Deze behandeling wordt wel uitgevoerd in bepaald klinieken in Nederland maar wordt niet vergoed door de zorgverzekeraar.

Deze grens is een politiek keuze. Als dat aan Bij1 en Forum door Democratie ligt verandert dat. De laatste is het meest concreet in het verkiezingsprogramma en wil het Israëlisch model volgen en een onbeperkte hoeveelheid IVF tot aan 45 jaar volledig vergoeden.

Grenzeloze kritiek

De maatschappelijke acceptatie van vrouwen in de veertig en helemaal voor die van boven de 45 jaar is laag. Anneke Janssen, oprichter van ‘Kind in het Buitenland’, spreekt vrijwel dagelijks vrouwen met een kinderwens die door hun omgeving worden veroordeeld. Die omgeving is vaak hard. Ze krijgen opmerkingen als ‘Je bent te oud’ en ‘Had je maar eerder moeten beginnen’. Katja Schuurman noemt ze de moedermaffia.

Anneke Janssen weet vanuit haar praktijk dat zwanger worden van je eigen eicel na je 45ste zelden, maar toch voorkomt. Vrouwen putten hoop uit de uitzondering die de regel bevestigt. Ook gynaecologen werken mee om deze hoop in stand te houden omdat het niet onmogelijk is. De boodschap luidt het wordt moeilijk maar niet onmogelijk. Het gaat volgens Janssen vooral niet goed bij het eerlijk informeren van deze groep vrouwen. Er komen vrouwen bij haar die de kans op zwangerschap overschatten. Omdat ze gezond zijn, fit, nog menstrueren, enz. Ze komen bij een gynaecoloog vandaan die hen niet helpt omdat ze te oud zijn. Ik ga pas op zoek naar mogelijkheden in het buitenland nadat ik, en soms samen met een psychotherapeut, duidelijk heb gemaakt wat ze kan verwachten. ‘Voor mij is het duidelijk dat vrouwen boven 45 niet meer zwanger worden van een eigen eicel.’  Ze gaat verder: ‘Een van de problemen in Nederland is het tekort aan eicellen waardoor vrouwen moeten uitwijken naar het buitenland.’ In België is anonieme donatie mogelijk en zijn er goede en veilige klinieken in Genk, Gent en Leuven waar vrouwen goed geholpen worden. In Portugal en Spanje kan het met traceerbare donoren.

Betere informatie

Janssen benadrukt vooral dat vrouwen meer en betere informatie nodig hebben. Meer dan wat mogelijk is tijdens een tien minuten gesprek bij de gynaecoloog. Vorige week werd ze gebeld door een 47-jarige vrouw. Ze wilde IUI met eigen eicellen. Ik kreeg het verzoek of ik het wilde regelen bij een kliniek uit Spanje. Ze kwam bij een gynaecoloog vandaan die haar vertelde dat ze één goede eicel had. Het gouden ei. De vrouw gaat het doen. De vraag is of het kind zonder genetische afwijkingen wordt geboren of wat andere problemen kunnen zijn. Voor Janssen is dit een voorbeeld van het creëren van valse hoop.

Haar advies vries je eicellen voor je 30ste in. Eicellen kun je niet verjongen. Beter nog is het invriezen van embryo’s (mocht je het zeker weten met die ene). Door bevriezing blijft de kans 70-80% op zwangerschap.   Elke maand is er wel een krantenkop waarin staat dat vrouwen steeds later kinderen krijgen. Kunnen we het waarschuwende vervangen door deze woorden… zolang het kan…

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *